Naverwarming in het ventilatiekanaal: elektrisch of met water?
Eén luchtbehandelingskast bedient het hele gebouw, maar niet elke ruimte vraagt dezelfde inblaastemperatuur. De vergaderzaal aan de zuidzijde, de hal die constant opengaat en de serverruimte hebben elk een ander verhaal. Naverwarming in het ventilatiekanaal lost dat op: u regelt per zone bij, vlak voor het inblaaspunt, zonder aan de centrale installatie te komen. De keuze die daarbij hoort is elektrisch of met water, en die keuze bepaalt meer dan alleen de aanschafprijs.
Waarom naverwarming in het ventilatiekanaal en niet centraal
Centraal opwarmen betekent dat u de temperatuur instelt op de zone met de grootste warmtevraag. Alle andere ruimtes krijgen dan te warme lucht, die daar met koeling of met een open raam weer wordt weggewerkt. Dat is de meest voorkomende vorm van energieverspilling in een gebouw met één kast en meerdere zones. Welke eisen het Bouwbesluit aan het binnenklimaat stelt, staat op iplo.nl.
Met een batterij in het kanaal draait de kast op een neutrale basistemperatuur en regelt u per zone bij. De winst zit in twee dingen: u stookt alleen waar het nodig is, en u kunt de warmteterugwinning zijn werk laten doen voordat er wordt bijgestookt. Dat laatste is een concreet aandachtspunt bij de regeling, waar we verderop op terugkomen. Het volledige aanbod staat bij de kanaalverwarmers en kanaalkoelers.
Elektrisch of met water
Beide varianten doen hetzelfde, maar de afweging valt per situatie anders uit.
| Elektrisch | Warm water | |
|---|---|---|
| Aanleg | Alleen voeding en regeling nodig; geen leidingwerk. Snel te realiseren, ook in bestaande gebouwen. | Leidingwerk, afsluiters en regelafsluiter nodig, plus een aansluiting op ketel of warmtepomp. |
| Bedrijfskosten | Hoger per kWh warmte, omdat u elektriciteit direct in warmte omzet. | Lager, vooral in combinatie met een warmtepomp of restwarmte. |
| Regelbaarheid | Aan/uit, 0-10V of proportioneel, afhankelijk van de uitvoering. Reageert zeer snel. | Modulerend via de regelafsluiter; iets tragere reactie door de watermassa. |
| Beveiliging | Vraagt flow- of drukverschilschakelaar en een nalooptijd van de ventilator. | Vraagt vorstbeveiliging aan de waterzijde. |
| Beste toepassing | Naverwarming per zone, kleine debieten, bestaande bouw zonder leidingwerk. | Grotere debieten, nieuwbouw, en waar er al een watercircuit ligt. |
De vuistregel die daaruit volgt: is het bij te stoken vermogen bescheiden en ligt er geen leidingwerk, dan is elektrisch vrijwel altijd de verstandigste keuze. Gaat het om grotere debieten of om continu bijstoken, dan wint water het op bedrijfskosten, zeker met een warmtepomp ervoor.
Het programma in de praktijk
Bij de elektrische kanaalverwarmers loopt de reeks van eenvoudig naar volledig geregeld. De KVE en KVER zijn de uitvoeringen zonder regeling, rond respectievelijk rechthoekig, bedoeld voor situaties waarin de regeling elders in de installatie zit. De KVE-NV-NI en KVER-NV-NI hebben een ingebouwde regeling met temperatuursensor. De KVE-NIS is met een 0-10V-signaal aan te sturen en past daarmee in een gebouwbeheersysteem. De KVE-NV-PTCPS is de meest complete uitvoering, met drukverschilschakelaar, temperatuursensor en flowsensor in één toestel.
Aan de waterzijde zijn er de KV-batterijen in luchtdichtheidsklasse D, rond, en uitvoeringen op maat. Meer over het ontwerp van klimaatinstallaties staat in de publicaties van ISSO. Wilt u in hetzelfde tracé ook kunnen koelen, dan zijn er de bijbehorende kanaalkoelers.
Vier punten waar het in de praktijk op vastloopt
Het vermogen wordt op de kanaaldiameter gekozen. Dat gaat mis: het benodigde vermogen volgt uit de luchthoeveelheid en het gewenste temperatuurverschil, niet uit de maat van het kanaal. Reken het uit en controleer of de opgegeven maximale uitblaastemperatuur van het element niet wordt overschreden.
De minimale luchtsnelheid wordt niet gehaald. Elektrische elementen hebben een minimale luchtsnelheid nodig, in de orde van anderhalve meter per seconde. Bij een sterk teruggeregeld debiet, bijvoorbeeld in de nachtstand of bij vraaggestuurde regeling, kan die grens worden onderschreden. Controleer dat expliciet bij het laagste debiet dat in bedrijf voorkomt.
De beveiliging ontbreekt of is verkeerd aangesloten. Een elektrisch element mag nooit verwarmen zonder luchtstroom. Daar zijn de flowsensor en de drukverschilschakelaar voor, en daar hoort een nalooptijd van de ventilator bij.
De regeling stookt tegen de warmteterugwinning in. Dit is de duurste fout en hij is onzichtbaar. Als de naverwarmer regelt op een vaste inblaastemperatuur zonder te weten wat de WTW-unit al heeft geleverd, wordt er bijgestookt terwijl de warmte al is teruggewonnen. Regel daarom in cascade: eerst de terugwinning maximaal benutten, daarna pas bijstoken. Dat vraagt een regeling met de juiste sensoren en een goed vastgelegde regelstrategie.
Inbouw en onderhoud
Houd voor en na de batterij een recht kanaaldeel aan, zodat de lucht gelijkmatig langs het element stroomt en de temperatuursensor niet op een verstoord profiel meet. Plaats het toestel bereikbaar, met een inspectieluik: elementen vervuilen en een vervuild element geeft drukverlies en een slechtere warmteoverdracht. Neem het drukverlies van de batterij mee in de ventilatorselectie, samen met dat van de filters, want een naverwarmer die achteraf wordt ingebouwd is een reden dat het debiet daarna niet meer gehaald wordt.
Veelgestelde vragen
Wat is naverwarming in een ventilatiesysteem?
Naverwarming is het opwarmen van de toevoerlucht ná de warmteterugwinning, meestal in het kanaal en vlak voor het inblaaspunt. Daarmee stelt u de inblaastemperatuur per zone in, terwijl de centrale luchtbehandelingskast op één neutrale basistemperatuur draait. Dat voorkomt dat het hele gebouw wordt opgewarmd door de zone met de grootste warmtevraag.
Is een elektrische kanaalverwarmer duur in gebruik?
Per kWh warmte is elektrisch duurder dan water, omdat u elektriciteit direct in warmte omzet. Of dat in totaal duurder uitpakt, hangt af van hoeveel u werkelijk bijstookt. Voor naverwarming per zone gaat het vaak om beperkte vermogens en korte bedrijfstijden, en dan wegen de lagere aanlegkosten en het ontbreken van leidingwerk ruim op tegen het verbruik.
Welke luchtsnelheid is minimaal nodig bij een elektrisch element?
In de orde van anderhalve meter per seconde door de batterij, maar houd altijd de opgave van het specifieke toestel aan. Het punt om op te letten is niet het ontwerpdebiet maar het láágste debiet dat in bedrijf voorkomt, bijvoorbeeld in de nachtstand of bij vraaggestuurde regeling.
Kan ik in hetzelfde kanaal ook koelen?
Ja, met een kanaalkoeler in hetzelfde tracé. Houd er rekening mee dat koelen condens oplevert: de koeler heeft een condensbak met afvoer, en het gekoelde kanaaldeel moet worden geïsoleerd om condens aan de buitenzijde te voorkomen. (standaard bij onze kanaalkoelers)
Hoe voorkom ik dat de naverwarmer tegen de warmteterugwinning in werkt?
Door in cascade te regelen: eerst de warmteterugwinning maximaal benutten en pas bijstoken als de gewenste inblaastemperatuur daarmee niet wordt gehaald. Dat vraagt dat de regeling weet wat de WTW-unit levert. Leg die regelstrategie bij oplevering schriftelijk vast, inclusief de setpoints, want dit is een fout die u aan de energierekening ziet en niet aan het comfort.
Voor het stookseizoen op orde
Naverwarming is een van de weinige ingrepen die zowel comfort als verbruik verbeteren, juist omdat u ophoudt het hele gebouw te verwarmen voor één zone. De winst zit in de juiste vermogensberekening en in een regeling die de warmteterugwinning voor laat gaan. Lucht & Ventilatie kijkt verder dan een artikelnummer: geef uw debiet per zone, de gewenste inblaastemperatuur en het beschikbare medium door, dan rekenen wij het vermogen na, adviseren wij over de beveiliging en de aansturing en leveren wij alle appendages vanaf de luchtbehandelingskast tot en met het inblaasrooster, met ruim 50 jaar ervaring in de luchttechniek in huis.
