WTW-unit vervangen: wanneer, waardoor en waar het geld wegloopt
Een WTW-unit die vijftien jaar of langer meedraait, valt zelden in één keer uit. Het rendement zakt geleidelijk, het geluid neemt toe, onderdelen zijn niet meer leverbaar en op een gegeven moment kost het onderhoud meer dan het toestel oplevert. De vraag is dan niet of u vervangt, maar wanneer en waardoor. Dit artikel zet op een rij waaraan u het einde van de levensduur herkent, wat u vóór de selectie moet meten, en waar bij vervanging in de praktijk de tijd en het geld weglopen.
Vier signalen dat vervangen aan de orde is
Vervangingsbeslissingen worden meestal genomen na een storing, en dat is precies het verkeerde moment: dan is er geen tijd om goed te selecteren. Deze vier signalen zijn er eerder.
Het rendement is niet meer wat het was. Meet de temperaturen rond de warmtewisselaar: buitenlucht, toevoerlucht na de wisselaar, retourlucht en afvoerlucht. Het temperatuurrendement volgt daaruit direct. Zit u structureel tientallen procenten onder de opgegeven waarde terwijl de filters schoon zijn en de debieten kloppen, dan is de wisselaar zelf vervuild.
Het ventilatorvermogen loopt op bij hetzelfde debiet. Oudere units hebben vaak wisselstroommotoren die met een spanningsregelaar worden gesmoord. Dat is inefficiënt, en bij een vervuild toestel loopt het opgenomen vermogen verder op. Een unit met EC-ventilatoren haalt hetzelfde debiet bij een fractie van het vermogen.
Onderdelen zijn niet meer leverbaar. Zodra een ventilator, regeling of wisselaar alleen nog tweedehands of via een universele vervanger te krijgen is, is repareren risicovol. Bij een gebouw dat afhankelijk is van de installatie is dat een reëel bedrijfsrisico.
De eisen aan het gebouw zijn veranderd. Een unit die is gedimensioneerd op de oorspronkelijke indeling, past niet meer bij een gebouw met een dubbele bezetting, een andere gebruiksfunctie of vraaggestuurde regeling. Dan vervangt u niet omdat het toestel stuk is, maar omdat het niet meer past.
Meet eerst, selecteer daarna
De meest gemaakte fout bij vervanging is één-op-één vervangen op basis van het typeplaatje. Dat plaatje vertelt wat de vorige installateur nodig dácht te hebben, niet wat het gebouw nu vraagt. Leg daarom eerst deze vier gegevens vast.
| Wat u vastlegt | Waarom het bepalend is |
|---|---|
| Werkelijk debiet per zone, gemeten | Bepaalt de unitgrootte. Vaak blijkt de bestaande unit te ruim gekozen en kan een maat kleiner, wat direct energie scheelt. |
| Externe druk van het kanaalsysteem | Bepaalt of de nieuwe ventilator het debiet werkelijk haalt. Meet dit, want een geschat drukverlies is de belangrijkste oorzaak van een teleurstellend resultaat. |
| Aansluitmaten, opstelling en vrije ruimte | Bepaalt of het toestel er fysiek in en uit kan, en of filters en wisselaar bereikbaar blijven voor onderhoud. |
| Gewenste regeling en signalen | Bepaalt of u kunt aansluiten op de bestaande gebouwbeheersing, of dat er nieuwe sensoren en bekabeling bij horen. |
Met die vier gegevens is de selectie een technische keuze in plaats van een gok. Het volledige aanbod staat bij de WTW-units; voor grotere gebouwen waar meer dan alleen warmteterugwinning nodig is, komt u bij de luchtbehandelingskasten uit.
Welk type wisselaar past bij de nieuwe situatie
Bij vervanging is dit het moment om het principe te heroverwegen, want de drie gangbare wisselaars gedragen zich verschillend.
Een platenwisselaar houdt toevoer en afvoer volledig gescheiden. Dat is de voorwaarde waar geen enkele overdracht van lucht mag plaatsvinden, zoals in laboratoria en zorgruimtes. Het nadeel is dat er geen vocht wordt overgedragen en dat de wisselaar bij vorst moet worden beschermd tegen bevriezing van het condensaat.
Een warmtewiel haalt hoge rendementen en kan afhankelijk van de uitvoering ook vocht overdragen, wat in de winter een droge binnenlucht voorkomt. Daar staat tegenover dat er een beperkte overdracht tussen de luchtstromen is. Hoe zo’n wiel werkt, staat in onze uitleg over de werking van een warmtewiel.
Een twincoilsysteem koppelt twee watergevoerde batterijen. Het rendement is lager, maar het is de enige oplossing wanneer toevoer en afvoer fysiek ver uit elkaar liggen en u geen nieuwe kanalen kunt aanleggen. Bij vervanging in een bestaand gebouw is dat vaker aan de orde dan gedacht.
Waar bij vervanging de tijd en het geld weglopen
De unit zelf is bij een vervanging vrijwel nooit de grootste kostenpost. Dat zijn de vier zaken eromheen.
De aansluitmaten kloppen niet. Nieuwe toestellen hebben zelden dezelfde kanaalposities als een unit van vijftien jaar oud. Reken op overgangsstukken en een aanpassing van het tracé, en neem het extra drukverlies daarvan mee in de selectie. De benodigde onderdelen vindt u bij de ronde hulpstukken en montagematerialen.
De condensafvoer is vergeten. De meeste WTW-units produceren condens aan de afvoerzijde. Bij vervanging moet de afvoer met sifon opnieuw worden aangesloten en op afschot liggen. Een droge of ontbrekende sifon zorgt voor luchtgeluid en stank.
Het geluid valt anders uit. Een nieuwe unit met een hoger toerental of een andere opstelling kan hoorbaar worden waar de oude dat niet was. Neem geluiddempers vanaf het begin mee in het ontwerp in plaats van achteraf.
Het filterregime verandert. Nieuwe toestellen werken met filters volgens ISO 16890 in plaats van de oude G-, M- en F-klassen. Leg bij oplevering vast welke filters erin gaan en op welke drukval ze worden gewisseld, anders staat er over een jaar een verkeerd filter in.
WTW-unit vervangen of eerst reviseren
Niet elke verouderde unit hoeft vervangen te worden. Is de kast in goede staat en zijn alleen de ventilatoren of de regeling het knelpunt, dan is gericht vernieuwen vaak de betere investering: EC-ventilatoren in de bestaande kast, of een nieuwe regeling met CO2-sturing. Dat verlaagt het verbruik zonder dat u aan het kanaalsysteem hoeft te komen. Pas als de wisselaar onherstelbaar vervuild is, of als het gebouw een ander debiet vraagt, is volledige vervanging de logische stap. Wat vraaggestuurd regelen oplevert, leest u in onze blog over vraaggestuurde ventilatie.
Veelgestelde vragen
Hoe lang gaat een WTW-unit mee?
Voor de kast en de wisselaar wordt in de praktijk vijftien tot twintig jaar aangehouden, mits de filters op tijd worden gewisseld en de wisselaar periodiek wordt gereinigd. Ventilatoren en regelingen gaan doorgaans korter mee. Slecht filteronderhoud is de belangrijkste reden dat units het einde van die termijn niet halen: vuil dat langs een verzadigd filter komt, zet zich vast in de wisselaar en is daar nauwelijks te verwijderen.
Kan ik een WTW-unit één-op-één vervangen door hetzelfde type?
Technisch soms wel, maar het is bijna nooit de beste keuze. Het gebouw en de eisen zijn in vijftien jaar veranderd, en moderne units halen hetzelfde debiet met aanzienlijk minder vermogen. Meet het werkelijke debiet en de externe druk en selecteer daarop; regelmatig blijkt een maat kleiner te volstaan.
Wat kost het vervangen van een WTW-unit?
Dat hangt af van de unitgrootte, het type wisselaar en vooral van het werk eromheen: aanpassingen aan het kanaaltracé, condensafvoer, elektra en regeling. Reken die posten expliciet mee in de vergelijking, want ze bepalen vaak meer dan het prijsverschil tussen twee toestellen. Onze blog over de kosten van een WTW-installatie gaat daar verder op in.
Moet het kanaalsysteem ook worden gereinigd bij vervanging?
Als er jarenlang met een verzadigd of ontbrekend filter is gedraaid, zit het vuil ook in de kanalen. Een nieuwe unit achter een vervuild kanaalsysteem levert niet het beoogde resultaat en het vuil komt in de nieuwe wisselaar terecht. Laat de kanalen in dat geval inspecteren voordat de nieuwe unit in bedrijf gaat.
Welke gegevens hebben jullie nodig voor een selectie?
Het gemeten debiet per zone, de externe druk van het kanaalsysteem, de beschikbare ruimte met aansluitmaten en de gewenste regeling. Met die vier gegevens selecteren wij de unit die werkelijk past. Weet u de externe druk niet, laat dat dan weten; wij denken mee over hoe u die eenvoudig bepaalt.
Vervanging voorbereiden in plaats van afwachten
Een WTW-unit vervangen loont het meest wanneer u het plant in plaats van dat een storing het moment bepaalt. Dan is er tijd om te meten, om het principe te heroverwegen en om het werk buiten het stookseizoen uit te voeren. Vervangt u door een energiezuinigere uitvoering, controleer dan of de ISDE-subsidie van toepassing is. Lucht & Ventilatie kijkt verder dan een artikelnummer: geef uw gemeten debiet, de externe druk en de opstelling door, dan selecteren wij de unit die daarbij past en leveren wij alle appendages vanaf de WTW-unit tot en met het inblaasrooster mee, met ruim 50 jaar ervaring in de luchttechniek in huis. Bekijk het aanbod bij de WTW-units of neem contact op voor een selectie op maat.
