Vlinderkleppen: wat zijn het en hoe past u ze toe?
Vlinderkleppen zijn een veelgebruikt en onmisbaar onderdeel in moderne ventilatiesystemen. Ze regelen of blokkeren de luchtstroom in een kanaal en spelen een cruciale rol bij zowel brandveiligheid als de algemene luchtbeheersing in een gebouw. Bij Lucht & Ventilatie levert u vlinderkleppen voor diverse toepassingen in de utiliteitsbouw, industrie en woningbouw.
Wie werkt in de installatietechniek of zich bezighoudt met de ventilatie van gebouwen, komt vroeg of laat vlinderkleppen tegen. Toch is er regelmatig onduidelijkheid over wat een vlinderklep precies is, hoe hij verschilt van een regelklep of terugslagklep en in welke situaties hij de juiste keuze is. Lucht & Ventilatie zet in deze blog de werking, de soorten en de meest voorkomende toepassingen van vlinderkleppen op een rij, inclusief de relevante normen waaraan ze moeten voldoen.
Wat zijn vlinderkleppen?
Een vlinderklep is een type afsluiter dat wordt toegepast in ventilatiekanalen om de luchtstroom te openen, te sluiten of te regelen. De kern van de vlinderklep is een ronde schijf — ook wel het klepblad of de vlinder genoemd — die om een centrale as draait binnen het kanaal. Wanneer de schijf evenwijdig aan de luchtstroom staat, kan de lucht vrij doorstromen. Draait de schijf 90° zodat hij dwars op de luchtstroom staat, dan blokkeert hij het kanaal volledig. Deze eenvoudige maar doeltreffende werking maakt de vlinderklep tot een populaire en betrouwbare keuze in ventilatiesystemen.
Vlinderkleppen worden ook wel butterfly dampers of luchtkleppen genoemd. Ze zijn beschikbaar in ronde en rechthoekige uitvoeringen, in verschillende diameters en materialen zoals gegalvaniseerd staal, aluminium of kunststof. Het principe blijft in alle gevallen hetzelfde: een draaiende schijf regelt de doorstroomopening van het kanaal.
Tip
Vlinderkleppen worden in de praktijk ook wel butterfly valves, luchtkleppen of brandbeveiligingskleppen genoemd, afhankelijk van hun specifieke functie. Vraag bij twijfel altijd naar de toepassing, zodat u het juiste type selecteert.
Soorten vlinderkleppen
Er zijn verschillende uitvoeringen van vlinderkleppen beschikbaar. De keuze voor het juiste type hangt af van de beoogde functie: gaat het om eenvoudige afsluiting, debietregeling of brandveiligheid? Hieronder worden de meest gebruikte soorten toegelicht.
• Handmatige vlinderkleppen
De handmatige vlinderklep wordt ingesteld op een vaste stand en daarna niet meer versteld. Dit type wordt ingezet als een kanaaltak permanent open of gesloten moet zijn, bijvoorbeeld bij onderhoudswerkzaamheden of als een bepaald deel van het systeem buiten gebruik wordt gesteld. De instelling gebeurt eenmalig door de installateur.
• Motorisch aangestuurde vlinderkleppen
Bij motorisch aangestuurde vlinderkleppen is een servomotor op de klep gemonteerd. Hiermee kan de klep op afstand worden bediend of automatisch worden geregeld op basis van signalen van sensoren, een gebouwbeheersysteem of een brandmeldinstallatie. Dit type wordt veel toegepast in grotere ventilatiesystemen waarbij de luchtverdeling flexibel moet kunnen worden aangepast.
• Brandvlinderkleppen
De brandvlinderklep is een bijzondere uitvoering die specifiek is ontworpen voor brandveiligheid. Deze klep wordt geplaatst op de locaties waar ventilatiekanalen een brandscheiding doorkruisen — bijvoorbeeld bij een wanddoorvoering tussen twee brandcompartimenten. In een brandvlinderklep is een smeltlood aanwezig dat reageert bij een temperatuur boven de 72°C. Op dat moment sluit de klep automatisch, waardoor de verspreiding van vlammen, rook en hete gassen via het kanaal wordt geblokkeerd. Brandvlinderkleppen kunnen 60 of 120 minuten brandwerendheid garanderen (aangeduid als EI60S of EI120S).
Vlinderkleppen in ventilatiesystemen zijn getest en gecertificeerd conform NEN-EN 1366-2, de norm voor brandweerstand van ventilatiekanalen. Bovendien stelt de vernieuwde NEN-EN 6075:2020 (van kracht sinds 1 juli 2022) aanvullende eisen aan de weerstand tegen rookdoorgang. (Bron: Brafon)
• Regelkleppen met vlinderklepprincipe
Bij continue regeling van het luchtdebiet — bijvoorbeeld in een vraaggestuurd ventilatiesysteem — worden regelkleppen ingezet die werken op het vlinderklepprincipe. De klepschijf staat dan niet volledig open of gesloten, maar wordt continu bijgestuurd op basis van de gewenste luchthoeveelheid. Dit type maakt deel uit van een bredere productcategorie die Lucht & Ventilatie levert onder de noemer regelkleppen.
Toepassingen van vlinderkleppen
Vlinderkleppen vinden toepassing in een grote verscheidenheid aan gebouwtypes en installaties. De specifieke eis die aan de klep wordt gesteld, bepaalt welk type wordt geselecteerd.
• Utiliteit: kantoren, scholen en ziekenhuizen
In utiliteitsgebouwen worden vlinderkleppen ingezet als onderdeel van het kanaalstelsel dat is verbonden met een luchtbehandelingskast. Ze maken het mogelijk om specifieke kanaalzones af te sluiten voor onderhoud, luchtverdeling bij te stellen of brandcompartimentering te realiseren. Zeker in ziekenhuizen, waar infectiepreventie en luchtbeheersing strikt geregeld zijn, zijn betrouwbare vlinderkleppen een vereiste.
• Industrie
In industriële omgevingen worden vlinderkleppen met name ingezet voor het afsluiten van grote luchtkanalen en procesafzuigingen. Ze zijn compact van bouw, hebben in open stand een lage drukval en zijn daarmee bijzonder geschikt voor installaties met grote luchtvolumes. Speciale uitvoeringen zijn beschikbaar voor toepassingen met agressieve media of verhoogde temperaturen.
• Brandcompartimentering in alle gebouwtypes
Overal waar ventilatiekanalen een brandwerende scheiding doorkruisen, is een brandvlinderklep verplicht. Dit geldt voor kantoorgebouwen, appartementen, scholen, ziekenhuizen en industriële panden. De klep zorgt ervoor dat het ventilatiekanaal geen zwakke schakel vormt in de brandscheiding. Brand- en vlinderkleppen moeten worden geplaatst op minimaal 200 mm van elkaar en minimaal 75 mm van plafonds of muren, conform de Europese testnorm. (Bron: Rf-Technologies Academy)
• Woningbouw
In woningen worden compacte brandvlinderkleppen toegepast in ronde ventilatiekanalen (spirobuizen) ter hoogte van brandscheidingen, met name in appartementencomplexen of woningen met gemeenschappelijke ventilatiekanalen. Ze worden direct in het kanaal geplaatst en zijn eenvoudig te installeren door een erkend installateur.
Wist u dat?
Sinds 1 juli 2022 gelden op basis van NEN-EN 6075:2020 aanvullende eisen voor weerstand tegen rookdoorgang bij brandkleppen en vlinderkleppen. Rookverspreiding vormt bij brand vaak een grotere bedreiging dan vuur zelf, waardoor deze aanscherping van de norm een belangrijke verbetering is voor de brandveiligheid in gebouwen. (Bron: Brafon)
Voordelen van vlinderkleppen
Vlinderkleppen combineren een eenvoudige constructie met een betrouwbare werking, wat ze tot een kosteneffectieve keuze maakt in ventilatiesystemen. De belangrijkste voordelen zijn:
| Eigenschap | Toelichting |
|---|---|
| Eenvoudige constructie | Weinig bewegende onderdelen, daardoor betrouwbaar en onderhoudsarm |
| Lage drukval | In volledig open stand minimale weerstand voor de luchtstroom |
| Snelle afsluiting | Bij brand sluit de klep automatisch en razendsnel (smeltlood bij 72°C) |
| Compact en licht | Neemt weinig ruimte in en is eenvoudig te installeren in bestaand kanaalwerk |
| Brede toepasbaarheid | Leverbaar voor ronde en rechthoekige kanalen, in veel diameters |
| Brandveiligheid | Gecertificeerde uitvoeringen voldoen aan NEN-EN 1366-2 en NEN-EN 6075:2020 |
Vlinderkleppen bestellen bij Lucht & Ventilatie
Lucht & Ventilatie levert een uitgebreid assortiment brandkleppen en vlinderkleppen voor ronde ventilatiekanalen. De brandkleppen zijn voorzien van een vuurvaste tunnel van gegalvaniseerd staal, de klepbladen zijn vochtbestendig en asbestvrij, en alle producten voldoen aan de relevante NEN-normen. U kunt kiezen voor een handmatige uitvoering of een versie met veerteruggangmotor voor bediening op afstand.
Twijfelt u over het juiste type vlinderklep voor uw project? De specialisten van Lucht & Ventilatie helpen u graag bij de keuze, ook als het gaat om maatwerk of specifieke normeisen. U kunt eenvoudig een offerte aanvragen via de website of contact opnemen via info@luchtenventilatie.nl of telefonisch via 085 130 48 20.
→ Bekijk alle vlinderkleppen en brandkleppen in de webshop
Veelgestelde vragen over vlinderkleppen
Wat is het verschil tussen een vlinderklep en een regelklep?
Een vlinderklep is primair bedoeld voor het openen of volledig afsluiten van een kanaal en voor brandveiligheid. Een regelklep is ontworpen voor continue bijregeling van het luchtdebiet en kan in elke gewenste tussenpositie worden ingesteld. In de praktijk is er overlap: regelkleppen werken soms ook op het vlinderklepprincipe, maar zijn dan specifieker afgestemd op nauwkeurige debietregeling.
Zijn vlinderkleppen geschikt als brandklep?
Ja, mits het gaat om een specifiek gecertificeerde brandvlinderklep. Standaard vlinderkleppen bieden geen brandwerende werking. Een brandvlinderklep is uitgerust met een smeltlood dat bij 72°C de klep automatisch sluit en is gecertificeerd conform NEN-EN 1366-2. Controleer altijd de certificering voordat u een klep als brandklep toepast.
Welke diameter vlinderkleppen zijn verkrijgbaar bij Lucht & Ventilatie?
Lucht & Ventilatie levert vlinderkleppen en brandkleppen in diverse diameters, passend bij de gangbare maten van ronde ventilatiekanalen. Voor de exacte beschikbare maten en modellen kunt u de webshop raadplegen of contact opnemen met de afdeling technisch advies voor een op maat gemaakt aanbod.
Kunnen vlinderkleppen ook motorisch worden aangestuurd?
Ja. Motorisch aangestuurde vlinderkleppen zijn uitgerust met een servomotor en kunnen worden gekoppeld aan een gebouwbeheersysteem, een brandmeldinstallatie of handmatige bediening op afstand. Dit maakt ze geschikt voor grotere installaties waarbij de luchtverdeling flexibel of automatisch moet kunnen worden aangepast aan de ventilatiebehoefte.
