Ventilatie berekenen: van luchtdebiet naar de juiste componenten
Ventilatie berekenen begint niet bij een unit uit een catalogus, maar bij de vraag hoeveel lucht een ruimte per uur nodig heeft. Vanuit dat debiet volgt de rest: de kanaalmaat, het type rooster, de ventilator en de regeling. Slaat u die eerste stap over, dan komt dat er later uit als geluid, tocht of een systeem dat op de hoogste stand nog te weinig levert. In vier stappen leest u hier hoe u van functie en bezetting naar de juiste componenten komt.
Waarom ventilatie berekenen meer is dan een vuistregel
De regelgeving geeft een minimum per verblijfsruimte, gebaseerd op oppervlak en op het aantal personen. Dat minimum is precies wat het woord zegt: een ondergrens waaronder u niet mag zakken. Voor comfort en voor een CO2-waarde die onder de 1.000 ppm blijft, rekent u in de praktijk ruimer. Vergaderruimtes zijn daarin het duidelijkste voorbeeld. Een ruimte van 20 m² valt qua oppervlak in het niets, maar met tien mensen erin loopt de CO2 binnen een half uur op tot boven de 1.400 ppm als u alleen op de ondergrens hebt gerekend.
Stap 1: functie en bezetting van de ruimte
Bepaal eerst waarvoor de ruimte wordt gebruikt en door hoeveel mensen. Een kantoortuin, een klaslokaal, een productiehal en een verkeersruimte hebben elk hun eigen uitgangspunt. Voor personen rekent u met een debiet per persoon, voor ruimten waar het proces bepalend is met een debiet per vierkante meter of per luchtwisseling. Neem hier ook mee wat er vrijkomt: een keuken, een laboratorium of een ruimte met printers vraagt om extra afvoer, los van het aantal mensen.
Stap 2: van personen naar het totale debiet in m³/h
Vermenigvuldig het debiet per persoon met de bezetting en tel de ruimten op tot een totaal voor de installatie. Werk daarbij per bouwlaag en per zone, want dat is de indeling waarop u later de kanalen legt. Vergeet niet dat toevoer en afvoer in balans moeten zijn. Voert u meer af dan u toevoert, dan trekt het gebouw de rest via kieren en deuren naar binnen, en dat merkt u aan klapperende deuren en koude voeten bij de entree.
Rekenvoorbeeld. Een kantoorvleugel met drie ruimtes: een open kantoor van 90 m² met 12 werkplekken, een vergaderruimte voor 8 personen en een pantry. Rekent u met 30 m³/h per persoon, dan komt u op 360 m³/h voor het open kantoor en 240 m³/h voor de vergaderruimte. De pantry krijgt een vaste afvoer van 50 m³/h. Het totaal komt daarmee op 650 m³/h, en dat is het getal waarop u de unit en het hoofdkanaal kiest. De vergaderruimte krijgt een eigen regeling, want die 240 m³/h is alleen nodig als de ruimte in gebruik is.
Stap 3: van debiet naar kanaalmaat
Met het debiet en een aanvaardbare luchtsnelheid volgt de kanaaldiameter. Te krap gekozen kanalen zijn de meest voorkomende oorzaak van geluidsklachten: de lucht moet er sneller door, en dat hoort u. Onderstaande waarden zijn de bandbreedte die in de utiliteit gangbaar is.
| Onderdeel | Luchtsnelheid | Waarom |
|---|---|---|
| Hoofdkanaal | 4 tot 6 m/s | Compact houden zonder te veel drukverlies |
| Aftakking | 3 tot 4 m/s | Rustige verdeling naar de ruimten |
| Kanaal in stille ruimte | 2 tot 3 m/s | Geluid in kantoor, klaslokaal of slaapkamer |
| Rooster of ventiel | 1,5 tot 2,5 m/s | Voorkomt fluiten en tochtklachten |
Kiest u ventilatiekanalen op basis van deze snelheden, dan komt u vaak een maat groter uit dan de eerste ingeving. Dat betaalt zich terug in een lager drukverlies, een ventilator die minder hard hoeft en een lager energieverbruik over de hele levensduur.
Stap 4: inregelen en meten
Een berekening is pas waar als de installatie ook zo is ingeregeld. Zet per ruimte het debiet vast met volumeregelaars en meet na of u haalt wat u hebt berekend. Bij ruimten met een wisselende bezetting laat u de regeling het werk doen op basis van CO2, zodat het systeem terugzakt als er niemand is. Leg de meetwaarden vast bij oplevering. Dat is niet alleen voor de opdrachtgever handig, het is ook uw eigen referentie op het moment dat er over twee jaar een klacht komt.
Voor kantoren en werkplaatsen geeft het Arboportaal aan wat er van een gezonde werkplek wordt verwacht, en de rekenregels zelf vindt u terug in de publicaties van ISSO en in de bouwregelgeving.
Waar berekeningen in de praktijk stuklopen
Wij zien in de aanvragen die bij ons langskomen drie terugkerende misrekeningen. De eerste is rekenen op de bezetting van vandaag terwijl het gebouw over drie jaar anders wordt gebruikt: een kantoor dat vergaderruimte wordt heeft ineens het dubbele debiet nodig. De tweede is het drukverlies van bochten, filters en geluiddempers vergeten, waardoor de ventilator zijn werkpunt niet haalt. De derde is de spuivoorziening, het snel kunnen luchten van een ruimte, die los staat van de dagelijkse ventilatiecapaciteit en toch in de eisen zit. Wie die drie meeneemt, hoeft na oplevering niets te repareren.
Lucht & Ventilatie: advies en componenten
Lucht & Ventilatie levert luchttechnische componenten voor woningbouw, kantoren, scholen, zorg en industrie, met ruim 50 jaar ervaring in de luchttechniek in huis. Heeft u een debiet en zoekt u de bijbehorende kanalen, roosters, regelaars of unit, dan rekenen onze specialisten met u mee en leveren wij uit voorraad.
Veelgestelde vragen
Hoeveel m³/h per persoon moet ik aanhouden?
In de utiliteit wordt vaak gerekend met 25 tot 40 m³/h per persoon, afhankelijk van de gewenste luchtkwaliteitsklasse. De ondergrens uit de regelgeving ligt lager, maar leidt bij een hoge bezetting tot CO2-waarden waar mensen hoofdpijn en concentratieverlies van krijgen. Voor kantoren en klaslokalen is 30 m³/h per persoon een verdedigbaar uitgangspunt.
Reken ik op oppervlak of op personen?
Op beide, en u houdt de hoogste van de twee aan. Bij ruimten met veel mensen op weinig vierkante meters is de bezetting bepalend, bij grote ruimten met weinig mensen het oppervlak. Ruimten met een proces, zoals een keuken of technische ruimte, hebben daarnaast hun eigen afvoereis.
Wat is een goede CO2-waarde om op te sturen?
Onder 800 ppm is uitstekend, tot 1.000 ppm is acceptabel en boven 1.200 ppm merkt u het aan concentratie en welbevinden. Met een CO2-gestuurde regeling ventileert u tot die grens en niet verder, wat energie scheelt in vergelijking met constant op vollast draaien.
Waarom klinkt mijn systeem harder dan verwacht?
Bijna altijd omdat de luchtsnelheid in het kanaal of door het rooster te hoog is. Een maat groter kanaal, een geluiddemper in de aftakking of een rooster met een groter vrij oppervlak lost dat op. Meer capaciteit uit de ventilatorregeling halen verergert het juist.
Hulp bij uw ventilatieberekening?
Wilt u uw berekening laten meelezen of zoekt u de juiste componenten bij een bekend debiet? Bekijk onze ventilatieroosters en kanalen of neem contact op voor advies op maat.
